Η Ιστορία του Κέντρου Ειρήνης

Σημαντικά Ιστορικά Ορόσημα

1990: Τα πρώτα μέλη του Κέντρου, αναγνωρίζοντας την ανάγκη για βαθύτερη κατανόηση της έννοιας  της ‘Ειρήνης’, αναζήτησαν σε εκπαιδευτικές πηγές στο εξωτερικό κατάλληλο εκπαιδευτικό υλικό. Έτσι σύντομα ξεκίνησαν ένα πρόγραμμα αυτό-εκπαίδευσης  για την κατανόηση της ‘Ειρήνης’ χρησιμοποιώντας το ‘Ερευνητικό Πρόγραμμα για τις Συνθήκες της Ειρήνης’ (‘Exploratory Project on the Conditions of Peace’ – ‘ExPro’),  βασισμένο στο βιβλίο  ‘Χτίζοντας ένα Σύστημα Ειρήνης’ του Robert A. Irwin. Αυτές οι ομάδες αυτό-εκπαίδεωσης αποτελούνταν αποκλειστικά από Ελληνοκύπριους. Η οποιαδήποτε επαφή με Τουρκοκύπριους ομοϊδεάτες που κατοικούσαν στο βόρειο τμήμα του νησιού ήταν απολύτως αδύνατη λόγω των περιορισμών που επιβάλλονταν από την Τουρκοκυπριακή Εξουσία.

1991: Δύο Κύπριες ακαδημαϊκές κυρίες, οι οποίες ζούσαν και εργάζονταν στις ΗΠΑ, είχαν ενημερώσει το Κέντρο για την ύπαρξη των ‘Σπουδών της Ειρήνης’ και των ‘Εργαστηρίων Επίλυσης Διενέξεων’. Η μια από αυτές εισηγήθηκε στην Dr. Louise Diamond, μια Αμερικανίδα αφιερωμένη στην υπηρεσία της Ειρήνης από το ‘Ινστιτούτο Πολύ-επίπεδης Διπλωματίας’ (The Institute of Multi-track Diplomacy’) (IMTD) στην Washington, ότι θα ήταν καλή ιδέα να διερευνήσει την δυνατότητα διοργάνωσης δικοινοτικών Εργαστηρίων Επίλυσης Διενέξεων στην Κύπρο. Η ίδια και οι συνεργάτες της, φιλοξενήθηκαν από το Κέντρο κατά τις πρώτες τους επισκέψεις στο νησί.,  Εκείνη και οι συνεργάτες της από το IMTD, εργάστηκαν μεθοδικά για να εξασφαλίσουν την συμπαράσταση οποιουδήποτε θα μπορούσε να βοηθήσει στην πραγματοποίηση αυτού του οράματος. Είχαν αρκετές συναντήσεις με τις Αρχές, όπως επίσης με Μη-Κυβερνητικές Οργανώσεις , ομάδες και προσωπικότητες και από τις δύο πλευρές της διαχωριστικής γραμμής. Έδωσαν δε μεγάλη σημασία στην εξασφάλιση της στήριξης όλων των επί κεφαλής των αντιπροσωπειών των διαφόρων Οργανισμών των Ηνωμένων Εθνών στο νησί, όπως επίσης των διαφόρων πρεσβευτών με επιρροή, δίνοντας  ιδιαίτερη έμφαση στην πρεσβεία των ΗΠΑ. Παράλληλα, εργάστηκαν για να κερδίσουν την στήριξη της Γραμματείας του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, καθώς και την στήριξη του Υπουργείου Εξωτερικών στην Ουάσιγκτον.

Με τον καιρό και με πολλή μεθοδικότητα και  υπομονή έλαβε χώρα το πρώτο δικοινοτικό Εργαστήρι Επίλυσης Διενέξεων στο νησί. Λόγω της απαγόρευσης από τον Τουρκικό στρατό της διάβασης στην ‘Πράσινη Γραμμή’ , αυτό το πρώτο εργαστήρι διεξήχθη παράλληλα και ξεχωριστά  για τις δύο κοινοτικές ομάδες . Μήνες μετά, τον Νοέμβριο του 1992, τα πρώτα μικτά, δικοινοτικά εργαστήρια κατέστη δυνατό να γίνουν υπό την προστασία του τοπικού κλιμακίου του Οργανισμού Διατήρησης της Ειρήνης των Ηνωμένων Εθνών (UNFICYP) στο ξενοδοχείο Λήδρα Πάλλας , στη ‘Νεκρή  Ζώνη’. Συχνά όμως, αυτά τα προγραμματισμένα εργαστήρια δεν μπορούσαν να διενεργηθούν, λόγω της άρνησης των Τουρκοκυπριακών Αρχών να επιτρέψουν, με διάφορα προσχήματα,  στα Τουρκοκυπριακά μέλη να παρευρεθούν. Το Κέντρο Ειρήνης  και η ανεπίσημη ομάδα από την Τουρκοκυπριακή κοινότητα δημιούργησαν μία Δικοινοτική Διοικητική Επιτροπή (Bi-communal Steering Committee) για να συντονίζει τις δικοινοτικές δραστηριότητες Οικοδόμησης της Ειρήνης. Σύντομα η επιτροπή αυτή έγινε το τοπικό σώμα επικοινωνίας για πολλούς άλλους επαγγελματίες ή ακαδημαϊκούς της Ειρήνης οι οποίοι άρχισαν να  επισκέπτονται το νησί για να εξερευνήσουν τις δυνατότητες για δικά τους Εργαστήρια και ερευνητική εργασία. Μετά, κατά το 1994, σ’ αυτή την επιτροπή παραχωρήθηκε ένα γραφείο και χώρος εργαστηρίων στο ίδιο ξενοδοχείο για τις ανάγκες των δι-κοινοτικών εργαστηρίων και άλλες δραστηριότητες Οικοδόμησης της Ειρήνης.

1993: Τον Ιούλιο του 1993, το πρώτο δεκαήμερο δικοινοτικό εργαστήριο, το οποίο επιδοτήθηκε από το Αμερικάνικο Ινστιτούτο Ειρήνης, διεξήχθη στο Oxford, της Αγγλίας. Οι παρευρισκόμενοι ήταν δέκα άτομα από κάθε πλευρά. Δύο από αυτούς ήταν η κόρη του τότε προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας και ο γιος του τότε ηγέτη των Τουρκοκυπρίων. Οι συμμετέχοντες το περιέγραψαν ως μια πολύ δυνατή εμπειρία η οποία  ενδυνάμωσε την αποφασιστικότητα τους να εργαστούν για την Ειρήνη. Παρόλο που το γεγονός ανακοινώθηκε στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, δεν έτυχε καμιάς αναφοράς. Όμως, λίγες μέρες μετά την επιστροφή της ομάδας , και παρά την πρόσκληση της ομάδας στον σταθμό για μια ημίωρη συνέντευξη, ο τηλεοπτικός σταθμός ‘Αντένα-1’ ‘ανακάλυψε συνωμοσία της ομάδας των Ελληνοκυπρίων με τους Αμερικάνους για να λύσουν το Κυπριακό πρόβλημα πίσω από τις πλάτες των πολιτικών’.  Ακολούθησε μια υστερική και σκληρή αποδοκιμασία από όλους, εκτός δύο, από τους πολιτικούς αρχηγούς όλων των αποχρώσεων, οι οποίοι ζητούσαν την διεξαγωγή έρευνας  ‘για αυτές τις απαράδεκτες ενέργειες’. Τις επόμενες μέρες επιστρατεύτηκαν όλοι οι εθνικιστές δημοσιογράφοι και βουλευτές για να αμαυρώσουν και να επικρίνουν την απαράδεκτη ενέργεια την οποία, στην καλύτερη περίπτωση, αποκαλούσαν ‘αφελή’ και  ‘καταστροφική για την εθνική υπόθεση’ . Η υστερία ήταν τέτοιου βαθμού που ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών θεώρησε απαραίτητο να παρέμβει και να καυτηριάσει αυτή την συμπεριφορά τους.

1994: Εν τω μεταξύ, η όλη δραστηριότητα του Κέντρου μέχρι αυτή την φάση κέρδισε την εκτίμηση και εμπιστοσύνη των διάφορων αξιωματούχων των Ηνωμένων Εθνών όπως και των  ξένων Πρεσβειών στη Κύπρο. Μέλη του Συμβουλίου του Κέντρου κλήθηκαν και επισκέφτηκαν το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ στην Ουάσιγκτον και τα Κεντρικά Γραφεία του ΟΗΕ στην Νέα Υόρκη. Παράλληλα, το Κέντρο προσκλήθηκε και συμμετείχε σε Εργαστήρια Ειρήνης στη Τουρκία, το Ισραήλ και την Παλαιστίνη. Σύντομα, κατέστη σαφές ότι για την επέκταση των δραστηριοτήτων των Εργαστηρίων Επίλυσης Διενέξεων με την συμμετοχή καινούριων ομάδων, απαιτούνταν μεγάλα ποσά χρημάτων ώστε να  καλύψουν τα έξοδα ξένων εκπαιδευτών ή για την συμμετοχή Κυπρίων σε εργαστήρια μακριά από το τοπικό ασταθές πολιτικό-στρατιωτικό περιβάλλον. Το Κέντρο Ειρήνης εργάστηκε για να καλλιέργεια της ιδέα της αναδιανομής της Αμερικάνικης βοήθειας από υποτροφίες προς τις δύο κοινότητες μέσω το Ιδρύματος Φούλπραϊτ’ (Fulbright Commission) προς την εξειδικευμένη εκπαίδευση της Ειρήνης, πράγμα το οποίο είχε τόσο μεγάλη ανάγκη η Κύπρος. Με την ανεκτίμητη αποστήριξη από τον πρέσβη των ΗΠΑ στη Κύπρο και τον τοπικό εκπρόσωπο του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, αυτή η παράκληση έγινε σύντομα πραγματικότητα.

  
Έχοντας υπ’ όψη τα πολιτικά προβλήματα σχετικά με τη μεταφορά εξωτερικής χορηγίας προς τις δύο κοινότητες, όπως επίσης και την απουσία δυνατών οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, το ‘Ίδρυμα Φούλπραϊτ’,  το οποίο διοικείτο από τον χρηματ